فستینگ متناوب و پروژسترون در زنان

پروژسترون حساس‌ترین هورمون زنان در برابر فستینگ است. نحوه حفاظت از آن و بهره‌بردن از مزایای فستینگ را بیاموزید.

پروژسترون یکی از حساس‌ترین هورمون‌های بدن زنان است. هنگامی‌که فستینگ متناوب بدون توجه به چرخه‌ی قاعدگی انجام شود، پروژسترون اغلب اولین هورمونی است که تحت تاثیر قرار می‌گیرد. این موضوع بسیار فراتر از تولید مثل اهمیت دارد — پروژسترون هورمون آرام‌بخش بدن است و مسئول کیفیت خواب، ثبات عاطفی و عملکرد صحیح غدّه تیروئید است. درک تاثیرات فستینگ متناوب بر پروژسترون یکی از مهم‌ترین مواردی است که یک زن باید قبل از پذیرش هر پروتکل فستینگ درک کند.

پاسخ کوتاه

فستینگ متناوب می‌تواند پروژسترون را تقویت یا آسیب برساند، و این تقریباً کاملاً وابسته به زمان فستینگ در چرخه و شدّت فستینگ است. فستینگ در نیمه‌ی دوم چرخه — بخصوص در هفته‌ای قبل از قاعدگی — می‌تواند تولید پروژسترون را کاهش دهد و منجر به اختلال در چرخه، علائم پیش از قاعدگی، بی‌خوابی و اضطراب شود. فستینگ با درایت در نیمه‌ی اول چرخه این خطر را ندارد و می‌تواند واقعاً مفید باشد.

نقش پروژسترون در بدن

پروژسترون توسط بدن زرد تخمدان تولید می‌شود — ساختاری موقتی که پس از تخمک‌گذاری در تخمدان تشکیل می‌شود. پس از تخمک‌گذاری (حدود روز ۱۵-۲۸ از چرخه‌ی ۲۸ روزه‌ی استاندارد) افزایش شدیدی می‌یابد، حدود ۶-۸ روز پس از تخمک‌گذاری به اوج می‌رسد، سپس در انتهای چرخه به شدّت کاهش می‌یابد اگر باردگی رخ ندهد.

از مهم‌ترین نقش‌های پروژسترون می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

آرام‌سازی سیستم عصبی — تاثیر مستقیمی بر گیرنده‌های GABA در مغز دارد و اثری ماننده آرام‌بخش طبیعی ایجاد می‌کند
بهبود کیفیت خواب — بخصوص خواب عمیق و بازیافت‌کننده
متعادل‌سازی استروژن — از علائم غلبه‌ی استروژن مثل برم‌ناک‌بودن، درد پستان و نوسانات خلق و خو جلوگیری می‌کند
حمایت از عملکرد غدّه تیروئید — با هورمون‌های تیروئید برای حفظ تعادل متابولیکی کار می‌کند
حفاظت از بافت داخلی رحم — برای سلامت تولید مثلی ضروری است

زمانی که پروژسترون کم یا نامتعادل باشد، زنان معمولاً متوجه می‌شوند: خواب ضعیف، اضطراب یا تحریک‌پذیری، بدتر شدن علائم پیش از قاعدگی، اختلال در چرخه، و در موارد مزمن، آمنوره (قطع قاعدگی).

چرا فستینگ متناوب می‌تواند پروژسترون را کاهش دهد

تولید پروژسترون وابسته به انرژی است. بدن زرد تخمدان نیاز به مغذیات کافی — بخصوص قند خون و کلسترول — برای سنتز پروژسترون دارد. هنگامی‌که کالری شدیداً محدود شود یا دسترسی به انرژی خیلی پایین رود، بدن تولید پروژسترون را به‌عنوان یک مکانیسم بقا کاهش می‌دهد.

مسیر اصلی از طریق کورتیزول عبور می‌کند. کورتیزول هورمون استرس است و در بالای سلسله‌مراتب هورمونی قرار دارد. هنگامی‌که فستینگ خیلی شدید یا طولانی است، به یک عامل استرس تبدیل می‌شود که کورتیزول را افزایش می‌دهد. کورتیزول بالا با پروژسترون برای یک مولکول پیشرونده یکسان (پرگنانولون) رقابت می‌کند که محققان گاهی آن را "دزدی پرگنانولون" می‌نامند. بدن کورتیزول — هورمون بقای فوری — را بر پروژسترون ترجیح می‌دهد.

این اثر در فاز لوتئالی (روز‌های ۱۵-۲۸) بیشتر نمایان است، زمانی که بدن زرد تخمدان به‌طور فعال پروژسترون را تولید می‌کند و در مقابل اختلال خیلی آسیب‌پذیر است.