آیا چای فستینگ را می‌شکند؟

آیا چای فستینگ را می‌شکند؟

نه، چای ساده فستینگ را نمی‌شکند. چای سیاه، چای سبز، چای سفید، اولانگ و دمنوش‌های گیاهی خالص تقریباً هیچ کالری ندارند — معمولاً دو تا سه کالری در هر فنجان — پس نه انسولین را بالا می‌برند و نه چربی‌سوزی را متوقف می‌کنند. چیزی که فستینگ شما را می‌شکند، آن چیزی است که داخل استکان می‌ریزید: قند، نبات، شکر، عسل، شیر یا چای‌های فوری «سه در یک».

چرا این موضوع مهم است؟

برای ما ایرانی‌ها چای فقط یک نوشیدنی نیست؛ ریتم زندگی است. صبح با چای شروع می‌شود، عصرانه با چای معنا پیدا می‌کند و بعد از هر غذا یک استکان چای سر جای خودش است. برای همین وقتی کسی تصمیم می‌گیرد فستینگ متناوب را شروع کند، اولین نگرانی‌اش معمولاً غذا نیست — این است که آیا باید ۱۶ ساعت چایش را کنار بگذارد.

خبر خوب این است که لازم نیست. چای در واقع یکی از بهترین ابزارهای کسی است که فستینگ می‌گیرد. یک نوشیدنی داغ، خوش‌عطر و بدون کالری، معده را پر می‌کند، دست‌تان را مشغول می‌کند و همان آیینی را برآورده می‌کند که گرسنگی اغلب واقعاً دنبالش است. خیلی‌ها دقیقاً در ساعت ۱۳ یا ۱۴ فستینگ کم می‌آورند، و یک استکان چای همان چیزی است که فرق بین تمام‌کردن پنجره فستینگ و سر زدن به یخچال را می‌سازد.

مشکل خود چای نیست. مشکل عادت‌هایی است که به آن چسبیده‌اند: حبه قند کنار استکان، تکه نبات، کمی شیر، و شیرینی یا خرمایی که خودبه‌خود توی نعلبکی پیدا می‌شود. همین اضافات کوچک هستند که بی‌سروصدا فستینگ را خراب می‌کنند و تقریباً هیچ‌کس حسابشان را نگه نمی‌دارد.

چای دقیقاً با بدنِ در حالت فستینگ چه می‌کند؟

فستینگ با دو چیز حفظ می‌شود: انسولین پایین و نبود سیگنال مواد مغذی. تا وقتی هر دو پایین بمانند، بدن به چربی‌سوزی ادامه می‌دهد و فرایند خانه‌تکانی سلولی یعنی اتوفاژی هم روشن می‌ماند.

چای دم‌کرده ساده هیچ‌کدام از این دو را به هم نمی‌ریزد.

• کالری: یک فنجان چای سیاه یا سبز دم‌کرده حدود ۲ تا ۳ کالری دارد. این خیلی کمتر از آستانه‌ای است که معمولاً حدود ۲۰ تا ۵۰ کالری در نظر گرفته می‌شود و از آن به بعد واکنش متابولیکی شروع می‌شود.
• انسولین: چای نه قند دارد، نه پروتئین و عملاً نه چربی؛ پس چیزی وجود ندارد که انسولین به آن واکنش نشان دهد. مطالعات روی پلی‌فنول‌های چای نشان می‌دهد که این ترکیبات حتی ممکن است حساسیت به انسولین را بهتر کنند.
• اتوفاژی: چون هیچ اسیدآمینه‌ای وارد بدن نمی‌شود که مسیر mTOR را فعال کند، فرایند ترمیم سلولی ادامه پیدا می‌کند. تحقیقات روی کاتچین‌های چای سبز، به‌ویژه EGCG، نشان می‌دهد که ممکن است حتی از اتوفاژی حمایت کنند.
• چربی‌سوزی: کافئین و کاتچین‌ها با هم اکسیداسیون چربی را کمی بالا می‌برند. به همین دلیل است که یک چای سبز در صبحِ ناشتا معمولاً حس سبکی و تمرکز می‌دهد، نه فقط تحمل‌کردن گرسنگی.

کدام چای‌ها در فستینگ مجاز هستند؟

همیشه مجاز (به شرط ساده بودن): چای سیاه، چای سبز، چای سفید، اولانگ، و دمنوش‌های تک‌گیاهی مثل بابونه، نعناع، زنجبیل، دارچین، چای ترش (به‌لیمو و چای ترش)، رازیانه و گل گاوزبان.

مجاز، اما با یک نکته: چای دبش و پررنگ روی معده کاملاً خالی می‌تواند در بعضی افراد دل‌آشوبه یا سوزش سر دل ایجاد کند. این یک مسئله راحتی است نه مسئله فستینگ، اما دلیل واقعی است که بعضی‌ها باید چایشان را کم‌رنگ‌تر بنوشند یا آن را به ساعات پایانی پنجره فستینگ منتقل کنند.

فستینگ را می‌شکند: چای با قند یا نبات، چای شیرین، چای با شیر (شیرچای)، چای با عسل یا مربا، چای سرد شیرین بطری‌شده، چای‌های فوری «۳ در ۱»، و بیشتر نوشیدنی‌های چای صنعتی که گاهی ۲۰ تا ۳۰ گرم قند در هر بطری دارند.

درباره دو مورد باید جداگانه حرف زد. اول قند و نبات: خیلی‌ها فکر می‌کنند «قند را که نمی‌جوم، فقط با چای می‌خورم، پس حساب نمی‌شود». اما یک حبه قند حدود ۵ گرم قند خالص است و همان مقدار برای بالا بردن انسولین کافی است. نبات هم دقیقاً همان شکر است، فقط با ظاهر متفاوت و تصور سنتیِ «ملایم بودن». دوم شیر: حتی دو قاشق غذاخوری شیر حدود ۲۰ کالری به‌همراه لاکتوز و پروتئین لبنی دارد، و پروتئین لبنی نسبت به کالری‌اش محرک انسولینی بسیار قوی است. یک شیرچای درست‌وحسابی بیشتر به یک میان‌وعده کوچک شبیه است تا یک نوشیدنی.

نکات کاربردی

به چای بدون قند دو هفته فرصت بدهید. ذوق و عادت زبان سریع‌تر از چیزی که فکر می‌کنید تغییر می‌کند. حدود ده روز اول چای ساده «خالی» به نظر می‌رسد، بعد کم‌کم طعم خود چای را می‌چشید. تقریباً هیچ‌کس که از دو هفته عبور کند، دلش برای قند تنگ نمی‌شود.

به‌جای شیرینی از عطر و طعم کمک بگیرید. یک برش لیمو، یک چوب دارچین، چند دانه هل، چند برگ نعنا یا یک ورقه زنجبیل تازه، به چای شخصیت می‌دهد و کالری‌اش عملاً صفر است. این بهترین ترفند برای کسانی است که واقعاً چای بدون قند دوست ندارند. کمی زعفران دم‌کرده هم همین کار را می‌کند.

اگر می‌توانید، شیرین‌کننده هم نریزید. شیرین‌کننده‌های بدون کالری مثل استویا قند خون را بالا نمی‌برند، پس از نظر فنی فستینگ را نمی‌شکنند. اما طعم شیرین، ولع شیرینی را زنده نگه می‌دارد و همین باعث می‌شود هم فستینگ سخت‌تر شود و هم کنترل پنجره غذایی دشوارتر.

حواستان به کافئین باشد. دو تا سه استکان در طول پنجره فستینگ برای اغلب افراد مشکلی ندارد. اما حدود هشت ساعت قبل از خواب کافئین را قطع کنید؛ خواب بد کورتیزول و گرسنگی روز بعد را بالا می‌برد و بخش زیادی از دستاورد فستینگ را از بین می‌برد.

در ماه رمضان: چای پررنگ در سحری انتخاب خوبی نیست، چون هم مدر است و هم تشنگی روز را بیشتر می‌کند. یک چای کم‌رنگ یا دمنوش ملایم بهتر است، و برای بعد از افطار چای سبز یا دمنوش هضم‌کننده مثل نعنا و زنجبیل گزینه بهتری است.

آب را فراموش نکنید. چای خاصیت ادرارآور خفیفی دارد. در فستینگ‌های طولانی‌تر، در کنار چای آب ساده هم بنوشید و به الکترولیت‌ها توجه کنید، مخصوصاً اگر احساس سرگیجه یا ضعف داشتید.

راهنمای کامل را دریافت کنید

برای راهنمای کامل فستینگ متناوب، کتاب فستینگ در عمل (Intermittent Fasting in Practice) را از آمازون تهیه کنید — و ۳ ماه اشتراک رایگان اپلیکیشن فستینگ ما را از fastinginpractice.com/redeem دریافت کنید.

مطالب مرتبط: آیا چای سبز در فستینگ مجاز است؟ · آیا چای با شیر فستینگ را می‌شکند؟ · آیا قهوه تلخ فستینگ را می‌شکند؟

سوالات پرتکرار

آیا چای سبز فستینگ را می‌شکند؟

نه. یک فنجان چای سبز دم‌کرده حدود ۲ کالری دارد و هیچ قندی ندارد، پس فستینگ را نمی‌شکند. کاتچین‌های آن حتی ممکن است چربی‌سوزی و اتوفاژی را کمی تقویت کنند؛ به همین دلیل چای سبز معمولاً بهترین انتخاب برای ساعات فستینگ است.

چای با یک حبه قند چطور؟ آن هم فستینگ را می‌شکند؟

بله. یک حبه قند حدود ۵ گرم قند خالص دارد و همین برای ترشح انسولین و خروج از حالت چربی‌سوزی کافی است. نبات هم همین حکم را دارد. اگر چای شیرین دوست دارید، آن استکان را داخل پنجره غذایی بنوشید، نه وسط فستینگ.

دمنوش‌های گیاهی در فستینگ مجاز هستند؟

بله، تا وقتی دمنوش خالص باشد و چیزی به آن اضافه نشده باشد. بابونه، نعنا، زنجبیل، دارچین، به‌لیمو و گل گاوزبان همه بی‌اشکال‌اند. فقط مراقب دمنوش‌های آماده «لاغری» یا «دتاکس» باشید که گاهی پودر میوه، قند یا عسل به آن‌ها اضافه شده است.

در طول فستینگ چند استکان چای می‌توانم بخورم؟

سه تا چهار استکان پخش‌شده در طول پنجره فستینگ برای اکثر افراد مناسب است. محدودیت واقعی کالری نیست، بلکه تحمل کافئین و کیفیت خواب است. عصر و شب به سراغ دمنوش بدون کافئین بروید تا خواب‌تان — و در نتیجه اشتهای روز بعدتان — به هم نریزد.